ΣΕ ΤΡΟΧΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ...

…ΠΟΛΛΟΙ ΑΜΦΙΒΑΛΛΟΥΝ ΟΤΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΕ ΤΡΟΧΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ …ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ …ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ …ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΟΥ ΠΟΔΗΛΑΤΗ - ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΙΟΦΥΪΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΟΥ ΤΟΝ ΠΛΑΙΣΙΩΝΟΥΝ ΕΙΝΑΙ …ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ ...



…ΚΑΙ Η ΦΩΤΟ-ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΑΠΟ ΤΗΝ PROVA GENERALE …ΠΟΥ ΕΛΑΒΕ ΧΩΡΑ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ …ΜΙΛΑ ΑΠΟ ΜΟΝΗ ΤΗΣ …

L’ Aquila …Ένας Χρόνος Μετά …Οι Αδικοχαμένοι

Σίγουρα δεν είναι σφάλμα κανενός, ούτε μιας Κυβέρνησης, αν ξεσπάσει ένας σεισμός μες στην καρδιά της νύχτας και ισοπεδώσει μια ολόκληρη περιοχή που ήδη βρίσκεται καταγεγραμμένη στους σεισμικούς χάρτες του φόβου, προκαλώντας μια επώδυνη αλυσίδα από ερείπια, νεκρούς και τραυματίες. Όταν η αστάθεια του εδάφους συνδυάζεται δυστυχώς με τη βία της φύσης, η καταστροφή γίνεται ασταμάτητη και ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραιτηθεί από τη μοίρα του ...

Όμως ...

Μια Κυβέρνηση, είναι αναγκαίο και στο καθήκον της, να λαμβάνει μέτρα έκτακτης ανάγκης, να περιθάλπει τα θύματα, να βοηθά με κάθε τρόπο τους επιζώντες για την ανάκτηση το ταχύτερο δυνατό μιας φυσιολογικής ζωής και να εγγυάται την αξιοπρέπεια όλων ...

Μια Κυβέρνηση, σίγουρα θα πρέπει να δύναται να συμβάλλει, ώστε κάθε πολιτική διαμάχη να τίθεται στο περιθώριο και να μπορεί να επικεντρώνει τις δυνάμεις όλων σε μια κοινή προσπάθεια αλληλεγγύης ...

Μια Κυβέρνηση, αμέσως μετά από μια καταστροφή, θα πρέπει να καταρτά τον κατάλογο της ευθύνης, όχι μόνο για να διαπιστώνει ότι είχε γίνει πραγματικά αυτό που θα έπρεπε να γίνει για να αποφευχθεί μια καταστροφή μεγάλης έκτασης, αλλά και για να αποτρέπει στο μέλλον την επανάληψη ή τουλάχιστον για να μειώνει τις απώλειες ...

Οι μαρτυρίες των παθόντων ένα χρόνο μετά, κάθε άλλο παρά θετικό πρόσημο απονέμουν στην γείτονα ιταλική Κυβέρνηση ...

Σε Μια Αβέβαιη Ευρώπη …Η Ελλάδα Χρειάζεται Σωσίβιο …Όχι Ζουρλομανδύα …

Κατά τη διάρκεια της ύφεσης του 1991-93 τα δημοσιονομικά ελλείμματα της Γερμανίας που οφείλονταν στην επανένωση, συχνά θεωρούντο η αιτία των υψηλών επιτοκίων. Στην επόμενη ύφεση, στα τέλη του 2001, η Γερμανία ήταν έτοιμη να λάβει ένα "early warning" μια "έγκαιρη προειδοποίηση" από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα. Τώρα η Γερμανία κατηγορείται ότι οδηγεί μια περιοριστική δημοσιονομική πολιτική, και ότι προκαλεί αστάθειες σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Σε Ένα «Κουτί» Πρώτων Βοηθειών …Η Διάσωση Της Ελλάδας ...

Ποιος το περίμενε ότι μέσα στην μεγαλύτερη από την Μεταπολίτευση, οικονομική κρίση της χώρας μας, ένα «κουτί» πρώτων βοηθειών, το φορητό φαρμακείο που λέμε στην καθομιλουμένη, θα έπαιζε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στα μέτρα στήριξης των Εταίρων;
Αλήθεια, υπάρχει το «κουτί» πρώτων βοηθειών για την Ελλάδα; Ναι, υπάρχει ...

Αλήθεια η Ελλάδα έχει ανάγκη από το περιεχόμενο αυτού του «κουτιού»; Προσωπικά πιστεύω πως ... Όχι.

Στο ψήφισμα της Συνόδου Κορυφής οι Ευρωπαίοι ηγέτες απεφάνθησαν ότι αν η Ελλάδα έχει άμεση ανάγκη οικονομικής ρευστότητας, η Ευρώπη είναι σε θέση πλέον να δράσει γρήγορα και συλλογικά «μέσα» από ένα μηχανισμό εκταμίευσης οικονομικών πόρων ...

Αυτό είναι με λίγα λόγια το μήνυμα που αποστέλλουν οι Βρυξέλλες στις χρηματοπιστωτικές αγορές που εδώ και αρκετές εβδομάδες ανέμεναν στην μεγάλη ανακοίνωση: το σχέδιο «διάσωσης» για την Ελλάδα.

Ο πρωταρχικός στόχος της ομάδας της Ευρώπης ήταν να καθησυχάσει τις αγορές. Τα τεχνικά εργαλεία παρέμβασης που μας ανακοίνωσαν, διατυμπανίζουν ότι υπάρχουν, αλλά δεν χρειάζονται, όπως λένε, γιατί το πρόγραμμα λιτότητας της Αθήνας είναι τολμηρό και εφικτό.

Όμως, ένας μέσος νους αντιλαμβάνεται ότι η κατάσταση είναι κάθε άλλο παρά καθησυχαστική για την Ελλάδα η οποία μόνο για τις εξαγορές των κρατικών χρεογράφων της που λήγουν, τους τόκους για το χρέος και το έλλειμμά της, θα πρέπει να συγκεντρώσει περίπου 55 δισ. Ευρώ έως το τέλος του χρόνου, ένα ποσόν δηλαδή ίσο με το 20% του ΑΕΠ.

Ας επανέλθουμε όμως στην Ευρωομάδα, που ακόμα δεν μας έχει πει τίποτα σχετικά με τα εργαλεία που θα περιέχει το «κουτί» των πρώτων βοηθειών για την Ελλάδα, τουλάχιστον σε εμάς τους κοινούς θνητούς. Προς το παρόν, ξέρουμε μόνο ότι δεν θα ενεργοποιηθούν εγγυητικά δάνεια. Επίσης και για τη μορφή των διμερών δανείων, αν υπάρξουν, υπό την αυστηρή έννοια του όρου, κάποιες αμφιβολίες παραμένουν.

Σίγουρα κανείς δεν γνωρίζει το ποσόν της ενίσχυσης που περιέχει το «κουτί» των πρώτων βοηθειών (μολονότι οι προσδοκίες της αγοράς είναι με ελάχιστο τα 20 και κατ' ανώτατο όριο τα 50 δισ. Ευρώ), όπως επίσης κανείς δεν μας έχει πει τίποτα για το επιτόκιο που επιβλήθηκε στην Ελλάδα σε περίπτωση που απαιτηθεί αυτού του είδους άμεσης ρευστότητας. Τηρείται δε σιγή ιχθύος για τη διάρκεια και τις λεπτομέρειες εκταμίευσης των κονδυλίων.

Ποιες και πόσες χώρες θα συντονισθούν να καταβάλλουν τα ποσά υπέρ της Αθήνας; Για την ώρα η πρόσκληση αφορά και τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Όμως, δεν αποκλείεται η έγκαιρη παρέμβαση αυτή, αν ενεργοποιηθεί, να συρρικνωθεί στο κλειστό κύκλωμα των μελών της Ευρωομάδας με την εμπλοκή και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Οι αγορές μέχρι στιγμής δεν αντέδρασαν αρνητικά σε αυτή την απόφαση, την περισσότερο πολιτική και λιγότερο τεχνική. Μια απόφαση που δίνει καθαρά το πλεονέκτημα της αμφιβολίας στις Βρυξέλλες, η οποία μας παρουσιάζει με λίγα και απλά λόγια πως το «κουτί» των πρώτων βοηθειών όχι μόνο δεν είναι άδειο, αλλά αντίθετα γεμάτο και έτοιμο για χρήση.

Ένα «κουτί» πρώτων βοηθειών, έχει λόγο ύπαρξης μόνο για τις πρώτες στιγμές του ατυχήματος ακόμη κι αν αυτό που το προκάλεσε ήταν η απροσεξία μας ...

Όσο για το περιεχόμενο και τις τεχνικές του λεπτομέρειες, η προσωπική μου εκτίμηση είναι πως θα πρέπει να περιμένουμε την ετυμηγορία του «Θεού Χρόνου».

Σπρώχνω με το χέρι μου ένα ελαφρύ fois gras, σερβιρισμένο σε ξύλινη πιατέλα με φρυγανισμένο brioche ...το γραφικό μπιστρό και ο καφές μπορούν να περιμένουν ...μου πέρασε η όρεξη ...

Με λίγες Διακοπές της Αθήνας …μακριά από το Ευρώ …

Τα εγγυημένα δάνεια ή οι προσωρινές πιστώσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας ίσως να επιτρέψουν στην Ελλάδα να αντιμετωπίσει μια κρίση αναχρηματοδότησης την άνοιξη. Αλλά αυτά είναι προσωρινά οικονομικά ημίμετρα, που δεν λύνουν το πραγματικό πρόβλημα, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας που αγγίζει το 13% του ΑΕΠ. Για να αποφευχθεί η έκρηξη του δημόσιου χρέους στο μέλλον, η Αθήνα θα πρέπει να μειώσει τις ετήσιες δαπάνες της και να αυξήσει τους φόρους για να μειώσει το έλλειμμα τουλάχιστον στο 10%.

Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι η συρρίκνωση των δημοσίων δαπανών σε αυτή την κλίμακα θα έχει σοβαρό αντίκτυπο στην απασχόληση, με την ανεργία να βρίσκεται ήδη στο 10%, και μια αντιπολίτευση να αντιτίθεται στην εφαρμογή αυτών των μέτρων.

Αν η Ελλάδα είχε ακόμη το δικό της νόμισμα, θα μπορούσε, παράλληλα, να υποτιμήσει τη δραχμή για να μειώσει τις εισαγωγές και να αυξήσει τις εξαγωγές, μειώνοντας κατά 15% το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Το επίπεδο του ΑΕΠ και το ποσοστό απασχόλησης της χώρας θα μπορούσε να αυξηθεί με αυτά και μόνο τα μέτρα, δίχως να χρειάζονται αυξήσεις φόρων και μειώσεις δαπανών. Αλλά δεδομένου ότι η Αθήνα δεν έχει πλέον το δικό της νόμισμα, δεν είναι ελεύθερη να ακολουθήσει αυτή τη στρατηγική.

Τι μπορεί λοιπόν να κάνει η Ελλάδα; Μπορεί απλά να αυξήσει τους φόρους και να κάνει περικοπή των δημοσίων δαπανών, ζητώντας από τους πολίτες της να αντέξουν για πολλά χρόνια ένα υψηλό ποσοστό ανεργίας, ή μπορεί να χτυπήσει την πόρτα των άλλων χωρών της Ευρωζώνης για να ζητήσει μια πραγματική διάσωση, με ετήσιες πληρωμές, που θα φθάνουν στα ταμεία της Ελληνικής Κυβέρνησης, χρήματα αρκετά για να καλύψουν τα χρέη της και χωρίς να αυξήσει τους φόρους.

Αν και το μικρό μέγεθος της ελληνικής οικονομίας θα καθιστούσε εφικτή αυτή την πράξη, η υπόθεση θα αποκλειστεί σίγουρα επειδή Γερμανία και Γαλλία θέλουν δικαιολογημένα να αποφευχθεί η ενθάρρυνση των μεγαλύτερων κρατών της Ευρωζώνης να ασκούν πιέσεις ώστε να έχουν την ίδια μεταχείριση.

Μια άλλη επιλογή για την Ελλάδα είναι να εγκαταλείψει το ευρώ, προκαλώντας ίσως ένα φαινόμενο ντόμινο που θα οδηγούσε κι άλλα κράτη με σοβαρά ελλείμματα στον προϋπολογισμό και στο εμπορικό τους ισοζύγιο εκτός του ευρώ.

Καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι αρεστή στην Ελλάδα ή τους εταίρους της, στην Ευρωζώνη, αλλά υπάρχει μια καλύτερη ιδέα, η οποία θα μπορούσε να διατηρήσει το ενιαίο νόμισμα και να βοηθήσει την Αθήνα να διορθώσει το έλλειμμά της: οι υπόλοιπες χώρες του ευρώ θα μπορούσαν να επιτρέψουν στην Ελλάδα να αποχωρήσει, παίρνοντας «άδεια», σε προσωρινή βάση από το ενιαίο νόμισμα, με το δικαίωμα και την υποχρέωση να επιστρέψει σε μια πιο ανταγωνιστική συναλλαγματική ισοτιμία.

Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα θα άφηνε το ευρώ για να επιστρέψει στη δραχμή, με αρχική συναλλαγματική ισοτιμία ένα προς ένα. Τα υπόλοιπα των τραπεζικών λογαριασμών και των ομολόγων θα παρέμεναν σε ευρώ ενώ μισθοί και τιμές θα καθορίζονταν σε δραχμές.

Εάν η συμφωνία προέβλεπε μια επιστροφή της Ελλάδας σε ένα ποσοστό ανταλλαγής 1,3 δραχμές για κάθε ευρώ, το ελληνικό νόμισμα θα μπορούσε να υποτιμηθεί αμέσως κατά περίπου 30% έναντι του ευρώ και των άλλων νομισμάτων. Σε περίπτωση απουσίας ή σχεδόν του πληθωρισμού, τα ελληνικά προϊόντα θα ήταν πολύ πιο ανταγωνιστικά, τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και στις ξένες αγορές.

Σε αντάλλαγμα για την «άδεια» αναθεώρησης της συναλλαγματικής της ισοτιμίας, η Αθήνα θα συμφωνούσε να θεσπιστούν επιπλέον μέτρα για την ταχεία μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού και να το συντηρήσει σε χαμηλά επίπεδα. Η αύξηση του κόστους των εισαγωγών θα μείωνε τους πραγματικούς μισθούς, αλλά η ζημία θα είχε περιορισθεί λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 20% του εθνικού ΑΕΠ.

Σε άλλα μέλη όμως της Ευρωζώνης θα μπορούσε να μην αρέσει τους αρέσει η ιδέα να επιτραπεί στην Ελλάδα να γίνει πιο ανταγωνιστική, φοβούμενες ότι κι άλλες χώρες με βαρύ εμπορικού έλλειμμα θα ασκούσαν πίεση για να επιτύχουν παρόμοια κατ' εξαίρεση «άδεια». Αλλά επιτρέποντας στην Ελλάδα να επαναπροσδιορίσει τη συναλλαγματική ισοτιμία, είναι ίσως προτιμότερη από εκείνη της προοπτικής μιας απομάκρυνσης της χώρας από το ευρώ, οριστικά.

Σίγουρα θα καταδίκαζε τους Έλληνες σε μια δεκαετία «θυσιών και δακρύων», όπως φυσικά και τώρα με την εξαγγελθείσα οικονομική πολιτική. Όμως είναι προτιμότερο από μια συνεχή οικονομική ενίσχυση από τη Γερμανία και τις άλλες χώρες, συνεκτιμώντας ότι μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να προτρέψει την ίδια τη Γερμανία να εγκαταλείψει το ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Νομισματική Ένωση έχει δύο σοβαρά ελαττώματα. Το πρώτο είναι ότι αναγκάζει διαφορετικές χώρες να έχουν ένα ενιαίο επιτόκιο και συναλλαγματική ισοτιμία που δεν μπορεί να είναι καλό για όλους. Το δεύτερο είναι ότι ο συνδυασμός του νομίσματος και των ανεξάρτητων εθνικών δημοσιονομικών πολιτικών, ενθαρρύνουν ώστε να κρατηθούν χαλαρά τα ινία της αγοράς. Αυτές ακριβώς τις ελλείψεις της Ευρωζώνης, υπογραμμίζει η σημερινή κατάσταση της Ελλάδας.

Αλλά αν οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης θέλουν να διατηρήσουν το σημερινό σύστημα, το να παραχωρήσουν ωστόσο στην Αθήνα τη δυνατότητα να εφαρμόσει μια νέα συναλλαγματική ισοτιμία, ίσως είναι η καλύτερη λύση.

Ο Ελληνικός Γρίφος …

Ο Γιώργος Παπανδρέου ζητά από τον Λευκό Οίκο πυγμή κατά της «νομισματικής κερδοσκοπίας», ενώ ο Υπουργός Οικονομίας διαπραγματεύεται παρασκηνιακά με το ΔΝΤ για να διασφαλίσει τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια και να εκτονωθεί η πίεση των αγορών, διαπιστώνοντας παράλληλα ότι βρίσκεται μπροστά στο εμπόδιο της διαφωνίας μεταξύ Strauss-Kahn και Sarkozy.

Η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Ουάσινγκτον φέρνει στο φως τόσο τη στρατηγική της Αθήνας για να ξεφύγει από τα δόντια της κρίσης του ελλείμματος όσο και στην ύπαρξη πρόδηλων διαφωνιών μεταξύ Παρισιού και του ΔΝΤ για τη λήψη αποφάσεων. Η περιγραφή της ελληνικής προσέγγισης είναι αυτό που συνέβη στο Λευκό Οίκο και στην έδρα του ΔΝΤ.

Ο Παπανδρέου εκμεταλλεύεται τη συνάντηση με τον Μπαράκ Ομπάμα στο Οβάλ Γραφείο για να αντιπαραθέσει τους κερδοσκόπους με κοινούς «εμπρηστές», ζητώντας παράλληλα την ισχυρή δέσμευση των ΗΠΑ να «δράσουν από κοινού με την ΕΕ στην αύξηση των κανόνων σχετικά με τις αγορές και να αποφεύγουν τους δόλιους εμπρησμούς».

Η αναφορά είναι για τα αμοιβαία κεφάλαια υψηλού κινδύνου που κερδοσκόπησαν σε βάρος της Ελλάδας και για τα οποία διερευνά η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ: «Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να κάνουν ασφάλιση πυρός για τα σπίτια των γειτόνων και στη συνέχεια να βάζουν φωτιά για να εισπράξουν το ασφάλιστρο», είπε ο πρωθυπουργός.

Το αίτημα στον Ομπάμα αποτελεί στρατηγική δέσμευση για την οικονομική σταθερότητα όχι μόνο της Ελλάδας αλλά «της Ευρώπης και του ευρώ», γιατί «είναι για το συμφέρον της Αμερικής» εφόσον «ένα αδύναμο ευρώ θα αυξήσει το δολάριο με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του εμπορικού ισοζυγίου των ΗΠΑ».

Αν ο Παπανδρέου κοιτάζει μακριά στο μέλλον είναι διότι για το άμεσο σκέπτεται ο υπουργός Οικονομίας, Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος εισήλθε (La Stampa) στο νούμερο 700 της 19ης Οδού για να πει στους ανώτερους αξιωματούχους του ΔΝΤ ότι η Αθήνα έχει ανάγκη να λάβει γρήγορα - εντός 40 ημερών - τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια χρηματοδότησης, προκειμένου να στείλει ένα «μήνυμα στις αγορές» για να ανακουφίσει την πίεση που εκτίναξε στο 6,5% τους τόκους που καταβάλλονται στους πιστωτές.

Αυτή τη στιγμή η Αθήνα χρειάζεται συνολικά 40 δισεκατομμύρια περίπου, αλλά πιστεύει ότι ένα τέτοιο βήμα του ΔΝΤ θα είχε θετικό αντίκτυπο, μειώνοντας σημαντικά την πίεση ακόμα και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Παπακωνσταντίνου συνάντησε τον Arrigo Sadun, τον Ιταλό διευθυντή του ΔΝΤ, που αντιπροσωπεύει και την Αθήνα, δείχνοντας προσοχή στην πρόταση του Υπουργού Tremonti για τη δημιουργία ενός «Ταμείου Διάσωσης» αποτελούμενο από το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Κράτη Μέλη.

Όμως, οι ελληνικές πιέσεις για να διασφαλισθεί από το ΔΝΤ μια ταχεία εγγύηση συγκρούονται με τις εντάσεις μεταξύ του εκτελεστικού διευθυντή, Dominique Strauss-Kahn, και του Γάλλου Προέδρου Nicolas Sarkozy.

Την παραμονή της άφιξης του κ. Παπανδρέου και Παπακωνσταντίνου στην Ουάσιγκτον ο Strauss-Kahn σοφά επέλεξε να «πάει σε αποστολή στην Αφρική» ώστε να μην είναι υποχρεωμένος να σχολιάσει τη συνεχιζόμενη σύγκρουση: ενώ λοιπόν αυτός βλέπει με καλό μάτι ένα ρόλο του ΔΝΤ για την επίλυση της Ελληνικής κρίσης το Παρίσι έχει εντελώς διαφορετική άποψη, υποστηρίζοντας την ανάγκη για οικονομική ενίσχυση της Αθήνας μόνο μέσω της Ευρωζώνης.

Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι ενώ ο Strauss-Kahn επιδιώκει να βελτιώσει την εικόνα του προφίλ του ΔΝΤ όσον αφορά τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας, ο Sarkozy αποσκοπεί πρωτίστως στην προστασία των συμφερόντων των εγχώριων τραπεζών, των πλέον εκτεθειμένων θα έλεγα μαζί με τις γερμανικές, σε χορηγημένα δάνεια στην Ελλάδα.

Περιπλέκοντας το σενάριο υπάρχει κίνδυνος η αντιπολίτευση του Sarkozy να οδηγήσει σε διαίρεση του ευρωπαϊκού τμήματος στο ΔΝΤ - η οποία κατέχει περίπου το ένα τρίτο των μετοχών - με αποτέλεσμα την αδυναμία ικανότητας ελιγμού του εκτελεστικού διευθυντή.

Επομένως να μη μας προκαλέσει έκπληξη, εάν στη συνάντηση Παπανδρέου και Χίλαρυ Κλίντον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει συζητηθεί - σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στην Ουάσιγκτον - ιδίως «ο ρόλος της Γαλλίας». Ειδικότερα ενόψει της άφιξης του Sarkozy στο Λευκό Οίκο, στις 30 Μαρτίου στη συνέχεια της Συνόδου Κορυφής, η οποία θα έχει στην ημερήσια διάταξη όχι μόνο το Ιράν, το ΝΑΤΟ και το Αφγανιστάν, αλλά και τη λύση του Ελληνικού Γρίφου.

Η Κρίση Στο Μικρόφωνο …

Ξεκινώ με έναν πρόλογο που το βάρος των λέξεων μου θυμίζει τις εποχές που κυνηγούσα την είδηση σε ταλαιπωρημένες χώρες και σφαίρες αδέσποτες, ναι κάπως έτσι:
Απόψε Εισβάλουμε Σε Μια Ορθάνοιχτη Πόρτα ...

Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών αυξάνεται όλο και περισσότερο, και θα συνεχίσει με την ίδια τάση και στο μέλλον.

Η ψαλίδα συνεχίζει να διευρύνετε από τα μέσα της δεκαετίας του '80, και παρά τις επενδύσεις στην κοινωνική προστασία, η διαφορά δεν μειώνεται.

Το ιταλικό παράδειγμα είναι χαρακτηριστικό. Μεταξύ των τριάντα χωρών που συγκεντρώθηκαν κάτω από την ομπρέλα του ΟΟΣΑ (την οργάνωση των λεγόμενων ανεπτυγμένων χωρών), η Ιταλία είναι στην έκτη θέση για το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Ο παράγοντας που μπλοκάρει τη χώρα, είναι η ανύπαρκτη κοινωνική κινητικότητα (από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη, μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία).

Τα παιδιά είναι «καταδικασμένα», έτσι λένε τα στατιστικά στοιχεία, να συνεχίζουν τη δουλειά των γονιών τους, ή καλύτερα, να κερδίζουν τον ίδιο μισθό.
Βρισκόμαστε δηλαδή μπροστά σε ένα είδος μεσαιωνικού εισοδήματος, όχι επαγγέλματος.

Το να επεξεργαζόμαστε το φορολογικό, όπως αναφέρει ο Αλμούνια (και που δεν εξηγεί σε βάθος τι εννοεί), μπορεί να είναι χρήσιμο στο να δώσει πνοή στα οικονομικά ενός νοικοκυριού; Να υποθέσουμε ότι είναι μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση;

Και ενώ συνεχίζετε η συζήτηση για την μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η Ιταλία είναι η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα με την ανεργία των νέων να φθάνει το 26,8%, πίσω από την Ισπανία.

Αυτά είναι προβλήματα που μπορεί να γίνουν εφιάλτες, πολύ χειρότεροι από τον φόβο μιας πτώχευσης της Αθήνας.

Η περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι η μόνη. Η ανάπτυξη εξακολουθεί να είναι κάτω από το μηδέν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, και παρόλα αυτά η Ευρώπη επεξεργάζεται το ...φορολογικό. Υπάρχουν τεράστιες αστάθειες στην Ευρωζώνη.

Το πιο σοβαρό έλλειμμα που έχουμε σήμερα στην Ευρώπη είναι η έλλειψη ιδανικών και θέλησης.
Βρισκόμαστε στην αναζήτηση του χαμένου χρόνου;
Θα το δείξει ο καιρός ... αλλά σίγουρο είναι ότι: «το μόνο αληθινό ταξίδι ... είναι να αλλάξουμε τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων».
Δεν πρέπει να χάσουμε άλλο χρόνο ...

Απόψε Εισβάλουμε Σε Μια Ορθάνοιχτη Πόρτα ...

Ξεκινώ με έναν πρόλογο που το βάρος των λέξεων μου θυμίζει τις εποχές που κυνηγούσα την είδηση σε ταλαιπωρημένες χώρες και σφαίρες αδέσποτες, ναι κάπως έτσι:
Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών αυξάνεται όλο και περισσότερο, και θα συνεχίσει με την ίδια τάση και στο μέλλον.

Η ψαλίδα συνεχίζει να διευρύνετε από τα μέσα της δεκαετίας του '80, και παρά τις επενδύσεις στην κοινωνική προστασία, η διαφορά δεν μειώνεται.

Το ιταλικό παράδειγμα είναι χαρακτηριστικό. Μεταξύ των τριάντα χωρών που συγκεντρώθηκαν κάτω από την ομπρέλα του ΟΟΣΑ (την οργάνωση των λεγόμενων ανεπτυγμένων χωρών), η Ιταλία είναι στην έκτη θέση για το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Ο παράγοντας που μπλοκάρει τη χώρα, είναι η ανύπαρκτη κοινωνική κινητικότητα (από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη, μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία).

Τα παιδιά είναι «καταδικασμένα», έτσι λένε τα στατιστικά στοιχεία, να συνεχίζουν τη δουλειά των γονιών τους, ή καλύτερα, να κερδίζουν τον ίδιο μισθό.
Βρισκόμαστε δηλαδή μπροστά σε ένα είδος μεσαιωνικού εισοδήματος, όχι επαγγέλματος.

Το να επεξεργαζόμαστε το φορολογικό, όπως αναφέρει ο Αλμούνια (και που δεν εξηγεί σε βάθος τι εννοεί), μπορεί να είναι χρήσιμο στο να δώσει πνοή στα οικονομικά ενός νοικοκυριού; Να υποθέσουμε ότι είναι μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση;

Και ενώ συνεχίζετε η συζήτηση για την μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, η Ιταλία είναι η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα με την ανεργία των νέων να φθάνει το 26,8%, πίσω από την Ισπανία.

Αυτά είναι προβλήματα που μπορεί να γίνουν εφιάλτες, πολύ χειρότεροι από τον φόβο μιας πτώχευσης της Αθήνας.

Η περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι η μόνη. Η ανάπτυξη εξακολουθεί να είναι κάτω από το μηδέν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης, και παρόλα αυτά η Ευρώπη επεξεργάζεται το ...φορολογικό. Υπάρχουν τεράστιες αστάθειες στην Ευρωζώνη.

Το πιο σοβαρό έλλειμμα που έχουμε σήμερα στην Ευρώπη είναι η έλλειψη ιδανικών και θέλησης.
Βρισκόμαστε στην αναζήτηση του χαμένου χρόνου;
Θα το δείξει ο καιρός ... αλλά σίγουρο είναι ότι: «το μόνο αληθινό ταξίδι ... είναι να αλλάξουμε τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων».
Δεν πρέπει να χάσουμε άλλο χρόνο ...

Η Ελληνική «Τραγωδία» …Σήμερα …

Ο πατέρας του είχε ενισχύσει το Δημόσιο Τομέα και είχε επεκτείνει τη Δημόσια Υγεία. Αυτός, σήμερα, τώρα, για να σώσει την Ελλάδα από την κατάρρευση, μειώνει τους μισθούς στους κρατικούς αξιωματούχους για να περιορίσει τις κρατικές δαπάνες.

Ψαρεύοντας στο παρελθόν της αρχαίας Ελλάδας, θα μπορούσε κανείς να παρομοιάσει τον πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου ως έναν νέο Οιδίποδα, έναν «πατροκτόνο» δηλαδή των πολιτικών αρχών του γονέα του, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα δύο φορές, από το 1981 έως το 1989 και από το 1993 μέχρι το 1996.

Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, ανακοίνωσε νέα μέτρα λιτότητας για να πετύχει τη δημοσιονομική εξυγίανση. Μια δέσμη μέτρων που αποσκοπεί στη μείωση του ελλείμματος κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες. Και όλα αυτά για να ταξιδέψει την Ελλάδα έξω από μια κρίση που θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στην Ευρώπη, αναγκάστηκε σε πολιτικές που δυσαρεστούν τους εκλογείς του, να αυξήσει το Φ.Π.Α., τους φόρους όχι μόνο στα είδη πολυτελείας, αλλά αυξήσεις και στον καπνό, το αλκοόλ και τα καύσιμα, κάνοντας συγχρόνως περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων. Στη συνέχεια, υπόσχετε να συνεχίσει τον αγώνα κατά της φοροδιαφυγής.

Όμως, στην Αθήνα αρχίζουν να διαδηλώνουν, δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, όλοι μαζί, κατά της μείωσης των μισθών. Απεργούν και διαδηλώνουν για την αδικία, όπως λένε, του να χάνεις τα εργασιακά κεκτημένα, όταν μάλιστα το δημόσιο χρέος δεν δημιουργήθηκε από κακή διαχείριση του λαού. Συναθροίζονται και μιλούν για την «πλάτη» που η Κυβέρνηση τους ζητά να βάλλουν. Ναι, είναι πρόθυμοι αλλά μόνο όταν βρεθούν και τιμωρηθούν οι υπαίτιοι των οικονομικών εγκλημάτων που διαπράχθηκαν στην πάροδο του χρόνου από την Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, εις βάρος της ίδιας της κοινωνίας αλλά και της Δημοκρατίας.

Επομένως, δεν υπάρχει άλλος δρόμος παρά αυτός που τον απομακρύνει από τη βάση του, για τον Γιώργο Παπανδρέου, 58 χρόνων, κληρονόμο μιας πολιτικής δυναστείας. Γιος και εγγονός σοσιαλιστών πρωθυπουργών, ο αδύνατος άνδρας με το μουστάκι, που αγαπάει το γυμναστήριο και το ποδήλατο είναι, σύμφωνα με όσους τον γνωρίζουν, διπλωματικός και στοχαστικός. Αλλά πεισματάρης.

«Πρέπει να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις άδικες. Δεν αποτελεί επιλογή, είναι μια αναγκαιότητα», δήλωνε στο υπουργικό Συμβούλιο λίγο πριν ανακοινώσει τα έκτακτα μέτρα που η Κομισιόν εμμέσως συνιστούσε.

Ο Παπανδρέου φεύγει, ενώ ο λαός οργανώνει την αντίδρασή του βγαίνοντας στους δρόμους και τις πλατείες. Πηγαίνει να επιδιώξει την υποστήριξη της Άγγελα Μέρκελ, του Νικολά Σαρκοζί και του Μπαράκ Ομπάμα, ενδυναμωμένος με ένα νέο πακέτο έκτακτων φόρων που δείχνει καλή θέληση.

Η επιλογή Παπανδρέου, είναι δραματική γιατί, από τη μια πρέπει να σώσει τη χώρα, αλλά από την άλλη δεν μπορεί να τη σώσει εις βάρος του 43,92% των ελλήνων που τον ψήφισαν. Είναι κάτι σαν μια ελληνική «τραγωδία», όπου δεν υπάρχει Χολιγουντιανό τέλος.

Οι εκλογές βέβαια είναι μακριά, αλλά ο ίδιος γνωρίζει ότι το δικό του δεν είναι μόνο ένα ελληνικό πρόβλημα. Το χρέος της χώρας κατέχετε από το εξωτερικό. Άρα η διάσωση της Αθήνας σημαίνει και αυτή της μισής Ευρώπης.

Η Ελλάδα …Οι Κρατικοί Τίτλοι …Και Οι Πονηρούληδες …

Υπάρχει καλή και κακή κερδοσκοπία; Κάθε φορά που μια αγορά - από αυτή του πετρελαίου και του χρηματιστηρίου μέχρι εκείνη του κρατικού χρέους - παίρνει τέτοια τροπή που δεν αρέσει στις κυβερνήσεις, η πρώτη κατηγορία εναντίον των επενδυτών είναι εκείνη ότι πρόκειται για μια χούφτα κερδοσκόπων που βάζουν το όφελός τους πάνω από το δημόσιο συμφέρον. Η κερδοσκοπία, με αυτή την έννοια, είναι «κακιά» ...
Κρίμα που η ίδια κερδοσκοπία γίνεται «καλή» όταν η τιμή των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) του πετρελαίου καταρρέει, τότε ένα νόμισμα ή η τιμή ενός κρατικού ομολόγου απογειώνεται.

Το πρόβλημα των δύο ψυχών της κερδοσκοπίας είναι στην επικαιρότητα: με την κρίση του ελληνικού χρέους και του φόβου της μετάδοσής του, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν στοχοποιήσει τους επενδυτές, κατηγορώντας τους ότι είναι οι κερδοσκόποι, επειδή απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις ή επειδή πωλούν αντί να αγοράζουν κρατικά ομόλογα.

Αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Όταν πλημμυρίζουμε την αγορά με κρατικούς τίτλους για τη χρηματοδότηση των τραπεζών ώστε να σταματήσει η κρίση, πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το λογαριασμό και να τηρήσουμε τις δεσμεύσεις.

Ένας τίτλος του κράτους, ιδίως σε περιόδους κρίσης, έχει αγορασθεί στη βάση μιας υπόσχεσης: το σεβασμό των δεσμεύσεων για την εκπλήρωση της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Όσο περισσότερο χρέος εκθέτει ένα κράτος, τόσο μεγαλύτερη είναι η υποχρέωση να εκπληρώσει την συμφωνία που σύναψε με την αγορά. Σε αντίθετη περίπτωση, η κερδοσκοπία γίνεται αισχροκέρδεια.

Ο Θηριοδαμαστής ή Ο Κερδοσκόπος; …

Εντάσεις στις Χρηματαγορές ...
Ήταν αναμενόμενο. Η κλιμάκωση των εντάσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές έχει οδηγήσει πολλούς πολιτικούς στη χώρα τους, να στρέψουν στη δημόσια γελοιοποίηση τους κερδοσκόπους που παίζουν κυνικά στην υποβάθμιση των αγορών και απειλούν τη σταθερότητα ολόκληρων οικονομιών. Αυτό είναι ένα παλιό σενάριο: ακόμη και στην ασιατική κρίση στα τέλη της δεκαετίας του '90, ο Πρωθυπουργός της Μαλαισίας Mahathyr Mohamed είχε συγκρίνει την κεφαλαιαγορά με μια «ζούγκλα άγριων θηρίων» στη συνέχεια της κατάρρευσης του νομίσματος της χώρας του.

Τι έχει αλλάξει από τότε; Απλά το γεγονός ότι οι επιθέσεις έχουν μετακινηθεί από την περιφέρεια της παγκόσμιας αγοράς στην καρδιά της Ευρώπης. Παρεμπιπτόντως, δεν υπάρχει κανένας πολιτικός ώστε να εμποδίσει τη χρήση του ακρωνύμιου «PIGS» δηλαδή «Γουρούνια», από τα αρχικά των Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία; Ή τουλάχιστον αναγκάζοντας τους Αγγλοσάξονες που το χρησιμοποιούν να θυμούνται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία δεν είναι σε καλύτερη μοίρα από εμάς;

Για τα υπόλοιπα, όλα είναι όπως πριν, ή μάλλον χειρότερα από πριν, ειδικά όσον αφορά τους κανόνες της χρηματοδότησης και την ικανότητα δημιουργίας κερδοσκοπικών πιέσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε καταστροφικές συνέπειες, γιατί κυριαρχούν σε σύγκριση με τα μέτρα αντιμετώπισης που οι επιμέρους κυβερνήσεις λαμβάνουν.

Και κάτι ακόμη, στην κερδοσκοπία προσφέρθηκαν πυρομαχικά σε αφθονία, χάρη στη γενναιόδωρη ρευστότητα που δημιουργήθηκε ξεκινώντας από τη δεκαετία το '90 και ακόμη πιο γενναιόδωρα τα τελευταία δύο χρόνια μόνο και μόνο για να σωθεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα από την καταστροφή.

Αν υποθέσουμε ότι η κερδοσκοπία είναι ένα θηρίο ανήμερο, όχι μόνο δεν έχει γίνει τίποτα για να δαμαστεί, αντίθετα, του έχουν ευγενικά προσφέρει (σε μια ασημένια πιατέλα) και όλα τα εργαλεία ώστε να συνεχίσει ανενόχλητο το έργο του. Το ότι δεν έγινε τίποτα, δεδομένων των κρίσεων του τελευταίου αιώνα (παρά τα πολλά προειδοποιητικά σημάδια) είναι σοβαρό, αλλά το ότι έχει υπάρξει αδράνεια στην αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας κατά τα τελευταία δύο χρόνια, είναι απλά σκανδαλώδες.

Η Chicago Mercantile Exchange αποκάλυψε τις προάλλες ότι υπάρχουν ανοίγματα στο ευρώ αξίας περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια. Δεδομένου ότι αυτή είναι μόνο μία από τις ρυθμιζόμενες αγορές, δηλαδή ένα μικρό ποσοστό σε σχέση με την εξωχρηματιστηριακή αγορά, over-the-counter, μπορείτε να πάρετε μια ιδέα για την απειλή που συσσωρεύετε και τις πιέσεις που θα υποβληθεί η αγορά τις επόμενες εβδομάδες.

Όμως, ποιοι είναι που πραγματοποίησαν αυτά τα ανοίγματα; Σίγουρα δεν είναι μόνο τα κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου τα λεγόμενα hedge funds, στα οποία είναι πάρα πολύ εύκολο να αποδοθεί ο ρόλος του κακού δράκου. Στην πρώτη γραμμή βρίσκουμε την αφρόκρεμα (ας πούμε) των παγκόσμιων τραπεζών, από τις πρώην τράπεζες επενδύσεων των ΗΠΑ σε εκείνες τις Ευρωπαϊκές, που έχουν αναπτύξει ιδιαίτερα τις οικονομικές δραστηριότητές τους στην αγορά (συχνά εις βάρος των οικογενειακών υπηρεσιών και των επιχειρήσεων) και η λεγόμενη διαπραγμάτευση της ιδιοκτησίας, η οποία τεχνικά στη συνέχεια περιλαμβάνει την αποδοχή των κερδοσκοπικών θέσεων σε υπέρογκα ποσά.

Αλλά τελικά που είναι εκείνα τα μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν το μέγεθος αυτού του είδους των συναλλαγών; Πού είναι τα όρια για το χρέος των τραπεζών; Πού είναι οι έξτρα φόροι σε ορισμένες μορφές παθητικού; Πού είναι οι υποχρεώσεις να μεταβιβαστούν όσο το δυνατόν περισσότερα παράγωγα στις ρυθμιζόμενες αγορές; Πού είναι οι περιορισμοί στην ιδιοκτησιακή συναλλαγή;

Μοιάζει να διανύουμε την Ανθολογία του Spoon River: «Όλοι, όλοι κοιμούνται στο λόφο».

Ίσως οι πολιτικοί να περίμεναν περισσότερη ευγνωμοσύνη από τις τράπεζες που έχουν τόσο γενναιόδωρα σώσει και στη συνέχεια τροφοδοτήσει με άφθονη ρευστότητα και χαμηλό κόστος. Ίσως νόμιζαν ότι είχαν επινοήσει έναν έξυπνο μηχανισμό δημιουργίας αυτόματης ζήτησης των κρατικών τίτλων. Ίσως νόμιζαν κατά βάθος ότι οι κερδοσκοπικές πιέσεις (καθόλου δυσάρεστες έως ότου έφερναν κέρδη στις εγχώριες τράπεζες) θα κατευθύνονταν αλλού. Σε κάθε περίπτωση, ήταν λαθροχειρία.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι σήμερα οι αγορές απαιτούν δραστικά μέτρα, με τη μορφή της πολιτικής του περιορισμού των δαπανών, σε σημείο μάλιστα που οι πολιτικοί των ευρωπαϊκών χωρών, τώρα πλέον στο μάτι του κυκλώνα, δεν έχουν άδικο να τα θεωρούν ως μια πραγματική αυτοκτονία. Ειδικότερα, εάν τα μέτρα αυτά εφαρμοστούν σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με σημαντικούς οικονομολόγους όπως ο νομπελίστας Paul Krugman, θα επικρατήσει το φάντασμα της ανεργίας με αισθητή μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας.

Το κτήνος λοιπόν, απαιτεί τιμές που είναι πάντα λιγότερο κοινωνικά ανεκτές. Επομένως, είναι καιρός οι πολιτικοί να σταματήσουν να προωθούν άκαρπες κριτικές εναντίον των άγριων θηρίων (επιδεικτικά ανωνύμων) και να θυμούνται ότι η δουλειά τους είναι πάνω απ' όλα να κάνουν τους θηριοδαμαστές.

Η Ευρώπη Στο Χείλος Της Αβύσσου ...

Επίθεση στο Ευρώ και κενά εξουσίας ...

Η ΕΕ βγαίνει από την πιο σοβαρή κρίση της μεταπολεμικής περιόδου με δυνατότητες ανάπτυξης μόλις 1% ...
Ίσως η τελευταία ευκαιρία ...

Το έτος 2010 απειλεί να είναι το «annus horribilis» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2000, στη Λισσαβόνα, οι αρχηγοί των κυβερνήσεων είχαν θέσει στόχο για το έτος που διανύουμε να καταστεί η Ευρώπη «η πιο ανταγωνιστική οικονομία στον κόσμο.» Σήμερα, ο ισολογισμός είναι επιεικώς καταστροφικός.

Η Γηραιά Ήπειρος βγαίνει σιγά-σιγά από την χειρότερη μεταπολεμική κρίση με δυνατότητα ανάπτυξης λίγο πάνω από το 1%, ένα ποσοστό εντελώς ανεπαρκές για να διατηρήσει το κοινωνικό του μοντέλο ένα κράτος πρόνοιας. Το εργατικό της δυναμικό όχι μόνο είναι άνεργο σε ποσοστό περισσότερο από 10%, αλλά, όπως επεσήμανε και μια τελευταία μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παραμένει «εκτενώς ανειδίκευτο.» Ακόμα και το ευρώ, το μόνο πραγματικό επίτευγμα της δεκαετίας αυτής, είναι υπό επίθεση.

Η «μόλυνση» της Ελλάδας, στα πρόθυρα της πτώχευσης, είναι πιθανό να εξαπλωθεί και σε άλλους ασθενείς κρίκους της ζώνης του ευρώ. Ισπανία και Πορτογαλία, με έλλειμμα προσεχώς κοντά ή πάνω από 10%, είναι οι πρώτες χώρες στη λίστα, και τα χρηματιστήρια της Μαδρίτης και της Λισσαβόνας τιμωρούν βαριά την αδυναμία των εθνικών οικονομιών τους και την δυσπιστία των αγορών για την ικανότητα των δύο σοσιαλιστικών κυβερνήσεων να ξεκινήσουν τα δρακόντεια σχέδια εξυγίανσης που θα απαιτηθούν.

Ακόμη και από πολιτική άποψη, η Ευρώπη φαίνεται να κατευθύνεται προς το αδιέξοδο. Η Παγκόσμια Διάσκεψη για το κλίμα στην Κοπεγχάγη, η οποία θα έπρεπε να σώσει τον πλανήτη και να αποδείξει τον παγκόσμιο ηγετικό ρόλο της ΕΕ, κατέληξε σε ένα καταστροφικό αποτέλεσμα και κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη. Ο σεισμός στην Αϊτή υπογράμμισε την πλήρη ανικανότητα συντονισμού της ευρωπαϊκής βοήθειας (παρότι γενναιόδωρης), παρά το γεγονός ότι η αρχική απόφαση για τη δημιουργία «Ευρωπαϊκής Δύναμης Άμεσης Επέμβασης για Φυσικές Καταστροφές» χρονολογείται από το 2003.

Η νέα παγκόσμια τάξη φαίνεται να περνά όλο και πιο σταθερά στα χέρια των G2, της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Και η χαριστική βολή ήρθε μόλις από τον Ομπάμα, τον πρόεδρο που αγαπήθηκε περισσότερο από τους Ευρωπαίους μετά τον Kennedy, ο οποίος ακύρωσε την παρουσία του στη Σύνοδο Κορυφής ΗΠΑ-ΕΕ που έχει προγραμματισθεί για το Μάιο στη Μαδρίτη. Δεν ενδιαφέρεται για την Ευρώπη ο Ομπάμα, γράφει με ύφος ικανοποίησης η Wall Street Journal. Η εικόνα που τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα προσφέρουν για την ίδια την Ευρώπη, είναι σύμφωνη με τα αποτελέσματα. Η Επιτροπή έχει παραιτηθεί από το αξίωμά της από το Νοέμβριο και παραμένει για να διεκπεραιώσει όλες τις τρέχουσες εργασίες, τη στιγμή μάλιστα που το ευρώ είναι υπό επίθεση.

Σε λίγo, το νέο σώμα, με επικεφαλής τον πορτογάλο Barroso, θα πρέπει να πάρει τελικά την εμπιστοσύνη του Κοινοβουλίου. Αλλά οι ακροάσεις ανέδειξαν το χαμηλό επίπεδο των επιτρόπων που διορίζονται από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Την πρώτη Ιανουαρίου 2010, μετά από εννέα χρόνια παζάρια, τέθηκε τελικά σε ισχύ η Συνθήκη της Λισσαβόνα. Αλλά για την ώρα, το μόνο αποτέλεσμα που έχει παραχθεί είναι μια τεράστια σύγχυση σχετικά με την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Προέδρου της Επιτροπής, και της εξάμηνης εκ περιτροπής προεδρία του Ύπατου Εκπροσώπου για την εξωτερική πολιτική.

«Το λιγότερο που μπορούμε να πούμε είναι ότι η Ένωση δεν είναι καλά. Οι χαμένες ευκαιρίες και οι αποτυχίες συσσωρεύονται», έγραψε ο Guy Verhofstadt, ο αρχηγός της Ομάδας των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Herman Van Rompuy.

Το 2010 η ανάπτυξη της ζώνης του ευρώ θα φθάσει μόλις το 0,9%, ενώ εκείνη των Κινέζων θα αγγίξει ένα 10%, των Ινδών το 7%, της Βραζιλίας το 4,8% και των ΗΠΑ το 4,4%. Το 2050 η G7 δεν θα απαρτίζεται πλέον από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ιαπωνία και τον Καναδά, αλλά από την Κίνα, την Ινδία, τη Βραζιλία, τη Ρωσία, το Μεξικό, την Ινδονησία και τις ΗΠΑ.

Από την Αϊτή στην Ελλάδα, και από την ακύρωση της επίσκεψης του Ομπάμα στην αποτυχία της Συνόδου Κορυφής της Κοπεγχάγη, η ανάλυση των γεγονότων είναι ανελέητη. Αλλά οι λόγοι τόσο της οικονομικής όσο και της πολιτικής κρίσης στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον Guy Verhofstadt του επικεφαλής των Φιλελευθέρων, βρίσκονται ακριβώς στην έλλειψη ολοκλήρωσης των τελευταίων δέκα ετών. Σε μερικές ημέρες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες για μια άτυπη Σύνοδο Κορυφής που συγκαλείται εκτάκτως από τον Van Rompuy για να αρχίσει η συζήτηση το πώς θα πρέπει να αντικατασταθεί η αποτυχημένη στρατηγική της Λισσαβόνα.

Αν οι Αρχηγοί Κρατών και κυβερνήσεων θέλουν πραγματικά να κατανοήσουν τους λόγους των προσφάτων αποτυχιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να καταλήξουν σε ένα μόνο συμπέρασμα: η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη ενότητα και περισσότερη ενσωμάτωση, σε αντίθετη περίπτωση, η Ένωση θα παύσει να έχει ρόλο στην παγκόσμια σκηνή. Κοιτάζοντας προς τη Συνθήκη της Λισσαβόνα, με την ελπίδα ότι θα αλλάξουν οι καιροί, είναι άσκοπο, δε φθάνει. Η διάδοση της ελληνικής λοίμωξης, σε ένα πλαίσιο στο οποίο οι αγορές δεν έχουν πια εμπιστοσύνη στις ικανότητες των ξεχωριστών κυβερνήσεων να ισορροπήσουν τις αντίστοιχες εθνικές οικονομίες, φαίνεται να τις δικαιώνει.

Αλλά η πιθανότητα ώστε οι Ευρωπαίοι Ηγέτες να σταματήσουν στο χείλος της αβύσσου, δεν είναι πολλές. Το αποτέλεσμα οιασδήποτε ανταλλαγής ιδεών, θα πρέπει να διαμορφώνεται σε συγκεκριμένες προτάσεις για τη νέα οικονομική στρατηγική της επόμενης δεκαετίας, ώστε να παρουσιαστεί στην επόμενη σύνοδο κορυφής τον Μάρτιο, και στη συνέχεια να μεταφράζεται σε ένα επιχειρησιακό σχέδιο που θα εγκριθεί τον Ιούνιο.

Τις προηγούμενες εβδομάδες, ο Ισπανός ηγέτης Θαπατέρο, ως πρόεδρος της ΕΕ, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προτείνει τη δημιουργία μιας πραγματικής ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης, με τη θέσπιση δεσμευτικών στόχων και ποινές για όσους δεν προσαρμόζονται, όπως συμβαίνει και με το Σύμφωνο Σταθερότητας. Αλλά αμέσως από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έφθασε το πάγωμα, το κρύο ντους. Και οι Γερμανοί ήταν οι πρώτοι που δήλωναν απρόθυμοι να παραχωρήσουν οποιοδήποτε περιθώριο στην κυριαρχία της οικονομικής πολιτικής. Μετά όμως από κοινή συνεδρίαση των γαλλικών και γερμανικών κυβερνήσεων, Σαρκοζί και Μέρκελ ανακοίνωναν ότι η επόμενη Σύνοδος Κορυφής θα παρουσιάσει μια σειρά από συγκεκριμένες προτάσεις που σκοπό θα έχουν να οδηγήσουν την Ευρώπη εκτός κρίσης.

Αν Βερολίνο και Παρίσι δεχθούν την έκκληση Verhofstadt, τότε η Ευρώπη θα έχει ίσως την τελευταία ευκαιρία για να ελπίζει.